27–29 oktyabr tarixlərində Bakıda keçiriləcək VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın beynəlxalq mədəni diplomatiyada qazandığı mövqenin növbəti nümayişi olacaq. Forumun UNESCO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı (UNAOC), İslam Dünyası Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (ICESCO) və BMT Turizm Təşkilatı (UN Tourism) kimi nüfuzlu qurumlarla tərəfdaşlıq çərçivəsində təşkili tədbirin yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütövlükdə beynəlxalq ictimaiyyət üçün əhəmiyyətini artırır.

Müasir dünyada siyasi, iqtisadi və hərbi qarşıdurmaların fonunda mədəniyyətlərarası dialoq getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Müxtəlif dinlərə, etnik qruplara və sivilizasiyalara mənsub insanların bir-birini daha yaxşı anlaması, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılması artıq yalnız humanitar məsələ deyil, həm də qlobal təhlükəsizliyin mühüm elementlərindən biridir.

Belə bir şəraitdə Bakının müxtəlif mədəniyyətləri və sivilizasiyaları bir araya gətirən beynəlxalq platformaya çevrilməsi Azərbaycanın artan humanitar və diplomatik nüfuzunun göstəricisidir.

Azərbaycanın mədəni diplomatiya sahəsində əldə etdiyi uğurların arxasında uzunmüddətli və ardıcıl siyasət dayanır. Bu baxımdan 2008-ci ildə irəli sürülən “Bakı Prosesi” xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Təşəbbüsün əsas məqsədlərindən biri müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında dialoqun inkişaf etdirilməsi, qarşılıqlı anlaşmanın və əməkdaşlığın gücləndirilməsidir. Ötən illər ərzində Bakı Prosesi çərçivəsində dünyanın müxtəlif ölkələrindən dövlət nümayəndələri, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri, alimlər, ekspertlər, mədəniyyət xadimləri və gənclər Bakıda bir araya gəlib.

Bu baxımdan Azərbaycan üçün mədəniyyətlərarası dialoq təsadüfi və epizodik təşəbbüs deyil. Əksinə, bu istiqamət ölkənin beynəlxalq siyasətinin humanitar komponentlərindən birinə çevrilib.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun Bakıda keçirilməsi də məhz bu siyasətin davamlılığını nümayiş etdirir.

Forumun UNESCO, UNAOC, ICESCO və UN Tourism kimi beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlıq şəraitində keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda qazandığı etimadın göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycanın multikulturalizm, tolerantlıq, dini və etnik müxtəlifliyin qorunması istiqamətində həyata keçirdiyi siyasət ölkənin mədəni diplomatiyasının əsas dayaqlarındandır.

Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, mədəniyyətlərarası dialoq yalnız mədəniyyət sahəsi ilə məhdudlaşmır. Bu proses siyasi münasibətlərə, humanitar əməkdaşlığa, təhsilə, turizmə və hətta iqtisadi əlaqələrə birbaşa təsir göstərir.

Xüsusilə BMT Turizm Təşkilatının forumda tərəfdaş qismində iştirakı mədəniyyət və turizmin bir-birini tamamlayan sahələr olduğunu göstərir. Bir ölkənin tarixi və mədəni irsinin beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunması həmin ölkənin turizm potensialını artırmaqla yanaşı, onun beynəlxalq imicinin formalaşmasına da təsir edir.

Son illər Azərbaycanın müxtəlif miqyaslı beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi də ölkənin artan beynəlxalq nüfuzunun göstəricilərindəndir.

Bakı müxtəlif dövrlərdə Qoşulmama Hərəkatının Zirvə Görüşünə, Türk Dövlətləri Təşkilatının toplantılarına, beynəlxalq idman yarışlarına, humanitar forumlara, dini liderlərin görüşlərinə və digər mühüm tədbirlərə ev sahibliyi edib.

Bu sırada COP29 xüsusi yer tutur. BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın qlobal gündəlikdəki rolunu daha da artırdı.

Bu tədbirlərin hər biri Azərbaycanın təşkilati imkanlarını nümayiş etdirməklə yanaşı, ölkənin müxtəlif dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir.

Beləliklə, Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edən ölkə olmaqdan daha artıq bir mövqeyə – müxtəlif tərəfləri bir araya gətirən platforma roluna doğru irəliləyir.

Beynəlxalq münasibətlərdə ölkələrin gücü artıq yalnız iqtisadi və hərbi göstəricilərlə ölçülmür. Müasir dünyada “yumşaq güc” – mədəniyyət, tarix, humanitar dəyərlər, turizm, təhsil və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanları da dövlətlərin nüfuzunun formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Ölkənin zəngin tarixi, çoxəsrlik mədəni irsi, müxtəlif dini və etnik icmaların birgə yaşaması ənənəsi, Şərq və Qərb mədəniyyətlərinin qovşağında yerləşməsi Azərbaycanı mədəni diplomatiya üçün əlverişli məkana çevirir.

Bakının beynəlxalq qonaqları qəbul etməsi isə bu potensialın praktik şəkildə təqdim olunmasına imkan yaradır. Xarici qonaqların şəhərin tarixi memarlığı, mədəni irsi, müasir inkişafı və qonaqpərvərlik ənənələri ilə tanışlığı Azərbaycanın beynəlxalq imicinə müsbət təsir göstərir.

Bu mənada hər bir beynəlxalq forum həm də Azərbaycanın özünü dünyaya təqdim etdiyi mühüm platformadır.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun keçirildiyi dövrün özü də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bu gün dünyanın müxtəlif bölgələrində münaqişələr, dini və etnik qarşıdurmalar, miqrasiya, ayrı-seçkilik və qarşılıqlı etimadsızlıq kimi problemlər mövcuddur. Belə bir şəraitdə müxtəlif cəmiyyətlərin nümayəndələrinin bir masa ətrafında toplanması sadəcə protokol xarakterli tədbir deyil.

Fərqli mövqelərin dinlənilməsi, digər mədəniyyətlərin dəyərlərinə hörmətlə yanaşılması və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi uzunmüddətli sülh və əməkdaşlıq üçün mühüm zəmin yaradır.

Bu baxımdan Bakının müxtəlif sivilizasiyaları, dinləri və mədəniyyətləri bir araya gətirməsi həm siyasi, həm də rəmzi baxımdan mühüm mesajdır: fərqliliklər qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq üçün imkan yarada bilər.

Forumun digər mühüm istiqamətlərindən biri də gənclərin beynəlxalq dialoq proseslərinə cəlb edilməsidir.

Müxtəlif ölkələrdən gələn gənc mütəxəssislərin, tədqiqatçıların, fəalların və mədəniyyət nümayəndələrinin bir araya gəlməsi onların yeni fikir və təcrübə mübadiləsi aparmasına, beynəlxalq əlaqələr qurmasına və müxtəlif mədəniyyətləri daha yaxından tanımasına imkan yaradır.

Əslində, mədəniyyətlərarası dialoqun gələcəyi məhz gənc nəslin dünyagörüşündən asılıdır.

Tolerantlıq, qarşılıqlı hörmət, müxtəlifliyə açıq münasibət və əməkdaşlıq mədəniyyətinin gənclər arasında formalaşdırılması uzunmüddətli perspektivdə daha dinc və təhlükəsiz dünya üçün ən mühüm investisiyalardan biridir.

Bu baxımdan VII Forum yalnız dövlət və beynəlxalq təşkilat nümayəndələrinin iştirak etdiyi tədbir kimi deyil, həm də yeni nəslin qlobal dialoqa inteqrasiyasını sürətləndirən platforma kimi qiymətləndirilməlidir.

Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ölkəyə tarixən Şərqlə Qərb arasında körpü rolunu oynamaq imkanı verib. Bu gün həmin coğrafi üstünlük siyasi, iqtisadi və mədəni müstəvilərdə də özünü göstərir.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın bu missiyanı yalnız coğrafi baxımdan deyil, humanitar və diplomatik müstəvidə də davam etdirdiyini göstərir.

Azərbaycanın əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif mədəniyyətlər arasında dialoq qurmaq üçün həm tarixi təcrübəyə, həm də müasir beynəlxalq platformalara malik olmasıdır.

Bu gün Bakı artıq beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi şəhərdən daha böyük məna daşıyır. Bakı müxtəlif mövqelərin səsləndirildiyi, fərqli mədəniyyətlərin təmsil olunduğu və ortaq həll yollarının axtarıldığı beynəlxalq dialoq məkanına çevrilir.

27–29 oktyabr tarixlərində keçiriləcək VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu da bu prosesin növbəti mərhələsi olacaq.

Forumun nəticələrini yalnız üç günlük tədbirlə ölçmək doğru olmaz. Əsas məsələ burada səslənən ideyaların sonrakı əməkdaşlıqlara, yeni layihələrə və dövlətlər və xalqlar arasında daha möhkəm əlaqələrə çevrilməsidir.

Azərbaycanın mədəni diplomatiyada qazandığı mövqe də məhz bu baxımdan dəyərləndirilməlidir. Ölkə artıq müxtəlif mədəniyyətləri bir araya gətirən beynəlxalq platformaların iştirakçısı olmaqla yanaşı, onların təşkilatçısı və təşəbbüskarı kimi də çıxış edir.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın bu istiqamətdəki mövqeyini daha da möhkəmləndirmək üçün yeni imkanlar yaradır.

Ən əsası isə bu platforma bir həqiqəti bir daha ortaya qoyur: müasir dünyada mədəniyyət diplomatiyanın yalnız tamamlayıcı elementi deyil, dövlətlərin beynəlxalq nüfuzunu formalaşdıran əsas vasitələrdən biridir və Azərbaycan bu sahədə artıq ön sıralarda yer alır.

Fərid ƏKBƏRLİ