İnsan həyat boyu çox şeyin arxasınca qaçır: var-dövlət, rahatlıq, şöhrət, arzular… Lakin çox az halda dayanıb özünə bir sual verir: “Mən kiməm?”

Ramazan ayı bu sualı insana məcburən deyil, sakit və dərin bir şəkildə ünvanlayır.

Ramazan sadəcə aclıq demək deyil. Əgər Ramazan yalnız ac qalmaqdan ibarət olsaydı, onda dünyanın hər bir kasıbı ən böyük ibadət sahibi sayılardı. Halbuki bu mübarək ay aclıqdan daha böyük bir həqiqəti ifadə edir — nəfsin susdurulması, ruhun danışmasıdır.

İnsan gündəlik həyatında daha çox bədəninin səsini eşidir. Acanda yeyir, yorulanda yatır, istəyəndə danışır. Bədən daim tələbat içindədir. Ramazan isə bədəni susduraraq insanı daxili aləmi ilə üz-üzə qoyur. Susuzluq və aclıq anında insan anlayır ki, o, yalnız maddi ehtiyaclardan ibarət deyil. Onun daxilində daha dərin, daha ali bir varlıq — ruh mövcuddur.

Nəfs zəiflədikcə vicdan güclənir. İnsan daha həssas, daha düşüncəli və daha mərhəmətli olur. Çünki Ramazan insana öz daxilinə baxmağı, özünü hesaba çəkməyi öyrədir. Bu ay azla yaşamağı təlqin edir. Lakin qəribədir ki, məhz bu “azlıq” insanı mənəvi cəhətdən zənginləşdirir.

Bir qurtum suyun dəyərini anlamaq, bir tikə çörəyə şükür etmək insanın dünyaya baxışını dəyişir. Bolluq içində minnətdar olmaq asan görünə bilər, lakin ehtiyac hiss edərkən şükür edə bilmək artıq yüksək bir şüurun göstəricisidir. Ramazan bizə öyrədir ki, insanı doyuran süfrə deyil, qənaətdir; insanı zəngin edən cib deyil, qəlbdir.

Bu ay sürətli və tələsik dünyanın içində bir yavaşlıq dərsidir. Hər şeyin dərhal baş verdiyi bir zamanda insan iftarı gözləyir, saatlara baxır, vaxtın axışını hiss edir. Bu gözləmə insanı dəyişir. Çünki səbir sadəcə dözmək deyil — mənanı gözləməkdir. Ramazan insana xatırladır ki, hər çətinliyin arxasında bir asanlıq, hər susuzluğun sonunda bir rahatlıq vardır.

Aclıq qəlbi yumşaldır. Gün boyu ac qalan insan anlayır ki, dünyada bu hissi hər gün yaşayan insanlar var. Bu, sadəcə məlumat deyil, bir hissə çevrilir. Ramazan mərhəməti məcburi qayda ilə deyil, daxili oyanışla formalaşdırır. İnsan paylaşmaq, yardım etmək istəyir. Çünki artıq başqasının ağrısını təxmin etmir — onu hiss edir.

Bəlkə də Ramazanın ən böyük qazancı insanın özündən qaça bilməməsidir. Yemək yoxdur, içmək yoxdur, bəhanə yoxdur. Qalır insan və onun düşüncələri. Bu ay insanı öz səhvləri ilə üzləşdirir, zəifliklərini göstərir. Lakin eyni zamanda ümid verir. Çünki Ramazan yalnız hesabat ayı deyil — yenilənmə ayıdır.

İnsan anlayır ki, dəyişmək mümkündür. Daha yaxşı olmaq mümkündür. Qəlbi təmizləmək mümkündür.

Ramazan təqvimdə qeyd olunan adi bir zaman kəsiyi deyil. O, insanın daxilində açılan bir qapıdır. Aclıq vasitədir, məqsəd deyil. Məqsəd insanın özünü tanıması, nəfsindən ucalması və mənəvi kamilliyə doğru addımlamasıdır.

Ramazan insana xatırladır ki,

o, nəfsindən daha böyükdür;

o, təkcə ehtiyaclarından ibarət deyil;

o, ruh daşıyan şərəfli bir varlıqdır.

Və bəlkə də ən böyük həqiqət budur: Ramazan bitəndə ay tamamlanır, lakin insan dəyişmiş qalmalıdır.

Əli ORUCOV

Naxçıvan Muxtar Respublikası Qazısı yanında Şuranın sədri