Azərbaycan aşıq sənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri, Əməkdar incəsənət xadimi, “Şərəf” ordenli ustad sənətkar  Aşıq Şəmşirin doğum günü Azərbaycan mədəniyyətində xüsusi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. Onun zəngin irsi təkcə aşıq sənətinin deyil, ümumilikdə milli söz və musiqi mədəniyyətimizin ən dəyərli səhifələrindən biri hesab olunur.

1893-cü ildə Kəlbəcərin Dəmirçidam kəndində dünyaya gələn Aşıq Şəmşir hələ gənc yaşlarından saz-söz mühitində formalaşmış, xalq yaradıcılığının incəliklərini ustad sənətkarlardan öyrənmişdir. O, klassik aşıq poeziyasının ənənələrini qorumaqla yanaşı, özünəməxsus poetik üslubu ilə bu sənətə yeni nəfəs gətirmişdir. Şeirlərində və qoşmalarında vətən sevgisi, təbiət gözəllikləri, insanın mənəvi aləmi və həyat fəlsəfəsi dərin lirizm və sadə xalq dili ilə ifadə olunmuşdur.

Aşıq Şəmşirin yaradıcılığı Azərbaycan aşıq məktəbinin inkişafında mühüm rol oynamışdır. O, həm şair, həm də ustad aşıq kimi çoxsaylı şagirdlər yetişdirmiş, saz sənətinin gələcək nəsillərə ötürülməsində böyük xidmətlər göstərmişdir. Onun ifa etdiyi dastanlar, qoşmalar və gəraylılar illər keçsə də, xalq yaddaşında yaşayır və bu gün də aşıqlar tərəfindən sevə-sevə ifa olunur.

Ustad sənətkarın yaradıcılığı Azərbaycan poeziyasının böyük nümayəndəsi olan Səməd Vurğunun da diqqətini cəlb etmiş, onların görüşü və dostluğu ədəbiyyat tarixində xüsusi bir hadisə kimi yadda qalmışdır. Bu görüşdən sonra Aşıq Şəmşirin şöhrəti daha geniş yayılmış, onun yaradıcılığı respublika miqyasında tanınmağa başlamışdır.

Aşıq Şəmşirin saz-söz irsi təkcə doğulub boya-başa çatdığı Kəlbəcər bölgəsi ilə məhdudlaşmır. Onun yaradıcılığı Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində olduğu kimi, Naxçıvan da da aşıq sənətinin inkişafına mənəvi təsir göstərmişdir. Naxçıvanın zəngin musiqi və aşıq mühiti ustad sənətkarların irsindən bəhrələnərək bu sənətin yaşadılmasına və yeni nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir. Bu baxımdan Aşıq Şəmşirin saz və söz dünyası ümumazərbaycan aşıq məktəbinin dəyərli bir hissəsi kimi Naxçıvan mədəni mühitində də böyük hörmətlə xatırlanır.

Aşıq Şəmşirin yaradıcılğından nümunələr

Aşıq Şəmşirin poeziyası sadəliyi, hikməti və təbiətə bağlılığı ilə seçilir. Onun qoşmalarında insanın mənəvi dünyası, torpağa sevgi və həyatın fəlsəfəsi xüsusi yer tutur:

Dağlar başı dumandır,

Gözlərimdə güman var.

Dərdimi kimə deyim,

Sinəmdə bir ümman var.

Başqa bir qoşmasında isə ustad aşıq insanlıq və mənəvi dəyərləri belə ifadə edir:

Şəmşir deyər, dünya fanidir,

Hər gələnin bir zamanı var.

Yaxşı ad qoy bu dünyada,

Adın qalar, insanı var.

Aşıq Şəmşirin poeziyası milli ruhun, xalq hikmətinin və sazın ecazkar sədasının vəhdətidir. Onun söz dünyasında insanın mənəvi dəyərləri, torpağa bağlılıq və həyatın hikməti öz əksini tapır. Bu gün də ustadın yaradıcılığı Azərbaycan aşıq sənətinin öyrənilməsində və təbliğində mühüm mənbə olaraq qalır.

1980-ci ildə dünyasını dəyişən ustad sənətkarın sazı və sözü isə yaşayır. Azərbaycan mədəniyyətinin yaddaşında silinməz iz qoyan Aşıq Şəmşir həm də bir məktəb, bir sənət ənənəsidir.

Bu gün ustad aşığın doğum günündə onun zəngin yaradıcılıq irsini xatırlamaq, saz-söz sənətinə verdiyi töhfələri dəyərləndirmək hər bir sənətsevərin mənəvi borcudur. Çünki Aşıq Şəmşir yalnız bir sənətkar deyil, həm də Azərbaycan xalqının ruhunu sazın tellərində yaşadan böyük ustaddır.

Fətəli AXUNDZADƏ

Naxçıvan Dövlət Universitetinin əməkdaşı