Hər il 31 mart tarixində Azərbaycan xalqı XX əsrin ən faciəli və ağrılı səhifələrindən birini – 1918-ci il hadisələrini dərin hüzn və ehtiramla yad edir. Bu gün, Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi tarixə düşmüş, xalqımıza qarşı törədilmiş kütləvi qırğınların, insanlığa sığmayan vəhşiliklərin xatirəsini yaşadır. Bu faciə təkcə Azərbaycan xalqına qarşı deyil, bütövlükdə bəşəriyyətə qarşı törədilmiş ağır cinayətlərdən biri kimi qiymətləndirilir.

1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində erməni daşnakları və bolşevik birləşmələri tərəfindən baş verən hadisələr nəticəsində on minlərlə azərbaycanlı milli mənsubiyyətinə görə amansızlıqla qətlə yetirilmişdir. Bu qırğınlar xüsusilə Bakı, Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur və digər bölgələri əhatə etmiş, dinc əhali misli görünməmiş qəddarlıqla məhv edilmişdir. Tarixi mənbələr göstərir ki, həmin dövrdə silahlı dəstələr tərəfindən yaşayış məntəqələri yandırılmış, insanlar diri-diri məhv edilmiş, mədəni və dini abidələr dağıdılmışdır. Bu hadisələr planlı şəkildə həyata keçirilmiş etnik təmizləmə siyasətinin tərkib hissəsi olmuşdur.

Şamaxı qəzasında yüzlərlə kənd yerlə-yeksan edilmiş, minlərlə insan öldürülmüşdür. Quba qəzasında isə kütləvi məzarlıqlar sonradan aşkar edilərək bu faciənin miqyasını bir daha sübut etmişdir. Bu məzarlıqlar, günahsız insanların yalnız etnik kimliyinə görə məhv edildiyini təsdiqləyən tarixi faktlardır. Qarabağ və Zəngəzur bölgələrində də oxşar vəhşiliklər törədilmiş, azərbaycanlı əhali öz doğma torpaqlarından didərgin salınmışdır.

Uzun illər ərzində bu hadisələrə lazımi siyasi-hüquqi qiymət verilməmiş, həqiqətlər beynəlxalq ictimaiyyətə lazımi səviyyədə çatdırılmamışdır. Yalnız Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu məsələyə dövlət səviyyəsində diqqət yetirilməyə başlanmışdır. 1998-ci ildə ümummilli lider tərəfindən 31 mart tarixi rəsmi olaraq Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edilmişdir. Bu qərar, tarixi ədalətin bərpası istiqamətində atılmış mühüm addım olmuşdur.

Bu gün Azərbaycan dövləti və xalqı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini daim uca tutur, onların ruhuna ehtiram göstərir. Eyni zamanda, bu faciənin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində ardıcıl işlər görülür. Tarixi həqiqətlərin beynəlxalq səviyyədə tanınması, gələcəkdə bu kimi faciələrin təkrarlanmaması üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

31 Mart hadisələri bizə bir daha xatırladır ki, tarix unudulmamalı, dərslər çıxarılmalıdır. Milli yaddaşın qorunması, gənc nəslin bu hadisələr barədə məlumatlandırılması hər birimizin borcudur. Bu gün, həm də milli birliyimizin, həmrəyliyimizin və dövlətçiliyimizin daha da möhkəmləndirilməsi üçün mühüm bir gündür.

Nəticə etibarilə, 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü xalqımızın yaddaşında silinməz iz buraxmış bir tarixdir. Bu faciə, eyni zamanda, ədalət, həqiqət və insanlıq naminə mübarizənin rəmzidir. Biz bu hadisələri unutmayaraq, tariximizin acı səhifələrini gələcək nəsillərə çatdırmalı və belə faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün səylərimizi davam etdirməliyik.

Rza XUDİYEV

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı, Xalq artisti